Όταν η ποίηση παντρεύεται με το τραγούδι

Οδυσσέας Ελύτης
Ο Οδυσσέας Αλεπουδέλλης, γνωστός σε όλους μας με το φιλολογικό ψευδώνυμο Οδυσσέας Ελύτης, ήταν ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές, μέλος της λογοτεχνικής γενιάς του '30. Διακρίθηκε το 1960 με το Κρατικό Βραβείο Ποίησης και το 1979 με το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας, γνωστός για τα ποιητικά του έργα Άξιον Εστί, Ήλιος ο πρώτος, Προσανατολισμοί κ.α. Διαμόρφωσε ένα προσωπικό ποιητικό ιδίωμα και θεωρείται ένας από τους ανανεωτές της ελληνικής ποίησης. Πολλά ποιήματά του μελοποιήθηκαν, ενώ συλλογές του έχουν μεταφραστεί μέχρι σήμερα σε πολλές ξένες γλώσσες. Το έργο του περιλάμβανε ακόμα μεταφράσεις ποιητικών και θεατρικών έργων. Υπήρξε μέλος της Διεθνούς Ένωσης Κριτικών εργων Τέχνης και της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Κριτικής, Αντιπρόσωπος στις Rencontres Internationales της Γενεύης και Incontro Romano della Cultura της Ρώμης.

Μωρά στη φωτιά

Τα Μωρά στη Φωτιά είναι ένα ελληνικό μουσικό συγκρότημα της ροκ σκηνής. Δημιουργήθηκε το 1985 από τρεις φίλους με καταγωγή από τη Βέροια. Το συγκρότημα δημιουργήθηκε αρχικά με το όνομα "Τεμπέληδες της Εύφορης Κοιλάδας". Το 1986 μετονομάστηκαν σε "Λεγεώνα των Ξένων" και εγκαταστάθηκαν στη Θεσσαλονίκη. Η πρώτη τους δισκογραφική δουλειά με τίτλο το νέο όνομα του συγκροτήματος Μωρά στη Φωτιά κυκλοφόρησε φθινόπωρο του 1987. Έκανε επιτυχία, με τραγούδια όπως "Κάτω στην πόλη" και με ένα τραγούδι- διασκευή του Μπράιαν Ίνο. Σε ένα τραγούδι του τελευταίου οφείλεται και το σημερινό όνομα του συγκροτήματος. Έπειτα από μακρά απουσία από το χώρο της δισκογραφίας, επανήλθαν με το δίσκο "Θεατρίνοι" το 1999 και από τότε έχουν εκδόσει άλλους τρεις. Οι στίχοι σε πολλά από τα τραγούδια τους χαρακτηρίστηκαν σκληροπυρηνικοί και με κοινωνικό και πολιτικό περιεχόμενο.

Τι σχέση μπορεί όμως να έχουν μεταξύ τους ένας τόσο μεγάλος και διακεκριμένος ποιητής με μία από τις πιο γνωστές κ αυθεντικές μπάντες της ελληνικής ροκ σκηνής; Και όμως, ο ένας έγινε πηγή έμπνευσης για τον άλλον με έναν πολύ απλό τρόπο.

Ως γνωστόν, η εργογραφία του Οδυσσέα Ελύτη περιλαμβάνει έναν μεγάλο αριθμό πεζών, δοκιμίων, και ποιητικών συλλογών. Σε μία από τις συλλογές αυτές λοιπόν, και συγκεκριμένα στη συλλογή «Τα ρω του έρωτα», περιλαμβάνεται το ποίημα «Ο χαμαιλέων» το οποίο το ενορχήστρωσαν οι «Μωρά στα φωτιά» και το περιέλαβαν στο δίσκο τους «Θεατρίνοι», όπου πραγματικά προέκυψε μία καταπληκτική, κατά την ταπεινή μου γνώμη, εκτέλεση.

Η ενορχήστρωση ενός ποιήματος ή ενός αποσπάσματος από ένα πεζό κείμενο και γενικά η μεταφορά ενός γραπτού κειμένου στο μικρόφωνο, δεν είναι πρώτη φορά που συμβαίνει. Αυτό είναι κάτι που αποδεικνύει το πόσο κοντά βρίσκονται οι τέχνες μεταξύ τους και το πόσο αλληλένδετες είναι. Πώς τα συναισθήματα και τα βαθύτερα νοήματα που προσπαθεί να εκφράσει κάποιος μέσα από ένα συγκεκριμένο είδος τέχνης, μπορούν να συμφωνήσουν και να αποτυπωθούν από ένα άλλο είδος με εξίσου επιτυχήμενο τρόπο, πάντα βέβαια με τον δέοντα σεβασμό στο πρωτότυπο.

Ως επίλογο παραθέτω το ποίημα αυτού του μεγάλου ποιητή μας και στη συνέχεια την ενορχήστρωση από τους «Μωρά στη φωτιά». Πιθανόν κάποιοι να μην τους έχετε ακουστά, οπότε είναι ευκαιρία για μία πρώτη γνωριμία.

Οδυσσέας Ελύτης

«Τα ρω του έρωτα» (1972)

Ο χαμαιλέων

Το επάγγελμά μου το εξασκώ
στο Κάιρο και στη Δαμασκό
χρόνους εννιά και πλέον
σαν ένας χαμαιλέων

Πρωί πρωί,χαράματα
κόβω απ'τον ήλιο γράμματα
στη γλώσσα που διαβάζουνε
οι αγράμματοι κι αγιάζουνε

Κατά τις έντεκα παρά
το στήνω μες στην αγορά
πουλάω φως ουράνιο
στίχους απ'το κοράνιο

Πουλάω το όχι και το ναι
κι όσα ποτέ δεν είδανε
στη ΛεΪλά,στη Λεϊλέ
πουλάω το ροζ και το βιολέ

Στο τζαμί την ώρα που 'ναι

οι πιστοί και προσκυνούνε

κάνω και έρχονται από πέρα

τα ουρί μες στον αέρα

Μια στιγμή στο δειλινό

ρίχνω χρώμα γαλανό

ύστερα πάνω απ' τα κάστρα

πάω να καρφώσω τ' άστρα

Δεν είμαι Μωαμεθανός
ούτε και ανήκω κανενός

σ' όσους και να πάω τόπους
ίδιους βρίσκω τους ανθρώπους

Το επάγγελμά μου το εξασκώ
στο Κάιρο και στη Δαμασκό

χρόνους εννιά και πλέον
σαν ένας χαμαιλέων

Μωρά στη φωτιά
«Θεατρίνοι» (1999)

Ο χαμαιλέων

by Antonis